Öğren › Sınıflar › 4. sınıf

Sınıf rehberi

4. sınıf matematik: çocuğunuz neler öğreniyor? (9–10 yaş)

4. sınıf, 9–10 yaşındaki çocukların sınıfıdır: 2026-2027 ders yılında 4. sınıftakilerin çoğu 2017 doğumludur. İlkokulun son yılıdır ve çocukların çoğu bu yılı da genellikle 1. sınıftan beri tanıdığı sınıf öğretmeniyle geçirir. Matematikte sayılar altı basamağa uzanır, üç basamaklı sayılar iki basamaklı sayılarla çarpılır, bölmede bölen ilk kez iki basamaklı olur, kesirler çeşitlenir; açıölçerle açı ölçmek ve birimkareyle alan bulmak da ilk kez gündeme gelir. Yıl bitince çocuklar ortaokula geçer. Bu yüzden 4. sınıf, ilkokulda öğrenilen her şeyin toparlandığı bir yıldır.

4. sınıfta neler üzerinde çalışılıyor?

3. sınıfta sayılar 1000’e kadar çıkıyordu. 4. sınıfta önce dört, sonra beş ve altı basamaklı sayılar gelir. 472 815 gibi bir sayıyı okuyabilmek için çocuklar sayıyı sağdan üçer basamaklık gruplara, yani bölüklere ayırmayı öğrenir. Toplama ve çıkarmada en çok dört basamaklı sayılarla çalışılır. Çarpma ve bölmede ise 3. sınıfta tamamlanan çarpım tablosu daha büyük sayılarla iş görür: 146 × 35 gibi bir çarpma ya da 789 ÷ 23 gibi bir bölme tam 4. sınıfın işidir.

Kesirlerde “yarım” ve “çeyrek”in çok ötesine geçilir: bütünden büyük kesirler, bir çokluğun kesrini bulma, paydaları eşit kesirlerle toplama ve çıkarma. Geometride açılar ölçülür, ölçmede alan kavramı başlar, veri konusunda da sütun grafiği öğrenilir. Bunların hepsi, 5. sınıfta ortaokul matematiğinin üzerine kurulacağı temeldir.

Öğretim programı ne diyor?

Türkiye’de matematik programı ulusaldır; her sınıfta olduğu gibi 4. sınıfta da haftada 5 ders saati matematik vardır. Bu yıl dikkat edilmesi gereken bir nokta var: Yeni Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli programları 2026-2027’de 1., 2., 3., 5., 6. ve 7. sınıflarda uygulanıyor, ama 4. sınıf bu yıl hâlâ 2018 programını izliyor. Aşağıdaki liste bu yüzden 2018 tarihli Matematik Dersi Öğretim Programı esas alınarak hazırlandı. Yeni programın 4. sınıfa da yakında gelmesi bekleniyor; geldiğinde konuların çoğu yerinde kalacak, birkaç yeni konu eklenecek (örneğin denk kesirler ve “imkânsız, olabilir, kesin” gibi olasılık sözcükleri). Program bütün ülkede aynı olsa da konuların sırası okuldan okula biraz değişebilir; çocuğunuzun ders kitabı başka bir sırayla ilerliyorsa öğretmenin yolunu izleyin. Her başlık, o konunun ayrıntılı rehberine bağlanıyor.

Sayılar ve basamak değeri

• Dört, beş ve altı basamaklı sayıları okuma ve yazma: 305 270, “üç yüz beş bin iki yüz yetmiş” diye okunur. Büyük sayılar, kolay okunsun diye üçerli gruplar hâlinde yazılır.
• Bölük, basamak ve basamak değeri: 472 815’te 472 binler bölüğünde, 815 birler bölüğündedir; her bölükte birler, onlar ve yüzler basamağı vardır. Bu sayıda 7’nin basamak değeri 70 000, sayı değeri ise 7’dir.
• 10 000’e kadar yüzer ve biner ritmik sayma, ileriye ve geriye doğru: 6400, 6500, 6600…; 9000, 8000, 7000…
• En yakın onluğa ve yüzlüğe yuvarlama: 4768, en yakın onluğa yuvarlanınca 4770, en yakın yüzlüğe yuvarlanınca 4800 olur.
• En çok altı basamaklı sayıları < ve > işaretleriyle karşılaştırma ve sıralama: 98 765 < 102 345, çünkü altı basamaklı her sayı beş basamaklı her sayıdan büyüktür.
• Belli bir kurala göre artan ve azalan sayı örüntüleri oluşturma ve kuralı açıklama: 1250, 1500, 1750, 2000… (kural: her adımda 250 ekle).

Toplama ve çıkarma

• En çok dört basamaklı sayılarla eldeli ve eldesiz toplama, onluk bozarak ve bozmadan çıkarma, alt alta: 3475 + 2868 = 6343.
• Sıfırlı sayılardan çıkarma, yılın zor noktalarından biridir: 5000 − 1236 = 3764. Birler basamağında 0’dan 6 çıkmaz; onlar ve yüzler basamağında da 0 olduğu için önce bir binlik bozulur, ardından bir yüzlük ve bir onluk. Sonunda binler basamağında 4, yüzler ve onlar basamağında 9, birler basamağında 10 olur ve çıkarma rahatça yapılır.
• Önce tahmin, sonra işlem: 3475 + 2868, yüzlüklere yuvarlanırsa yaklaşık 3500 + 2900 = 6400 eder. 6343 bu tahmine yakın, demek ki sonuç akla yatkın.
• Zihinden toplamada 100’ün katları: 600 + 700 = 1300, 800 + 900 = 1700.
• Sağlama: çıkarmanın sağlaması toplamayla yapılır. 3764 + 1236 = 5000.
• Toplama ve çıkarma gerektiren problemleri çözme ve problem kurma. Paralarımız 4. sınıfta ayrı bir konu olarak işlenmez, ama Türk lirası büyük sayılarla problemlerde sık kullanılır: 2475 TL’lik bir bisiklet için 1850 TL biriktiren Elif’in daha 625 TL’ye ihtiyacı var.

Çarpma ve bölme

• Üç basamaklı bir sayıyı iki basamaklı bir sayıyla alt alta çarpma: 146 × 35 = 5110. Önce 146 × 5 = 730 bulunur. Sonra 146 × 3 = 438 bir basamak sola kaydırılarak yazılır, çünkü 35’teki 3 aslında 3 onluktur: yapılan iş 146 × 30 = 4380’dir. En sonunda iki satır toplanır: 730 + 4380 = 5110.
• Çarpımı tahmin etme ve tahmini sonuçla karşılaştırma: 48 × 7, 50 × 7 = 350’ye yakın olmalıdır; gerçek sonuç 336’dır.
• Üç sayı çarpılırken sıranın sonucu değiştirmediğini görme ve bunu işine geldiği gibi kullanma: 4 × 7 × 25 = 4 × 25 × 7 = 100 × 7 = 700.
• 10, 100 ve 1000 ile ve bunların katlarıyla kısa yoldan çarpma: 46 × 100 = 4600, 12 × 300 = 3600, 8 × 2000 = 16 000.
• 5, 25 ve 50 ile kısa yoldan çarpma. 5 ile çarpmak için 10 ile çarpıp yarısını alın (68 × 5 = 680 ÷ 2 = 340). 50 ile çarpmak için 100 ile çarpıp yarısını alın (46 × 50 = 4600 ÷ 2 = 2300). 25 ile çarpmak için 100 ile çarpıp 4’e bölün (32 × 25 = 3200 ÷ 4 = 800).
• Üç basamaklı bir sayıyı en çok iki basamaklı bir sayıya, dört basamaklı bir sayıyı bir basamaklı bir sayıya bölme: 789 ÷ 23 = 34, kalan 7; 2436 ÷ 4 = 609.
• Son üç basamağı sıfır olan sayıları 10, 100 ve 1000’e zihinden bölme: 7000 ÷ 100 = 70, 45 000 ÷ 1000 = 45.
• Bölünen, bölen, bölüm ve kalan arasındaki ilişkiyi kullanma, çarpma ile bölmenin birbirinin tersi olduğunu görme ve bölümü önceden tahmin etme. Problemlerde çarpma ve bölme çoğu zaman bir arada kullanılır.

Bölen iki basamaklı olunca bölme işleminin yöntemi değişmez; yalnızca “içinde kaç kere var?” sorusu biraz tahmin ister. 789 ÷ 23 sınıfta şöyle söylenir: “7’nin içinde 23 yok, 78’e bakarım. 78’in içinde 23, 3 kere var; 3 kere 23, 69; 78’den 69 çıkarsa 9. 9’u aşağı indiririm: 99’un içinde 23, 4 kere var; 4 kere 23, 92; 99’dan 92 çıkarsa 7.”

Bölüm 34, kalan 7. Sağlaması: 23 × 34 + 7 = 782 + 7 = 789. Kalan her zaman bölenden küçük olmalıdır; 7 < 23 olduğu için işlem tamamdır. Bölümdeki sıfırı unutmamak da önemlidir. 2436 ÷ 4’te önce 24’e bakılır: 24’ün içinde 4, 6 kere var. Sonra 3 aşağı indirilir; 3’ün içinde 4 olmadığı için bölüme 0 yazılır. Ardından 6 indirilir: 36’nın içinde 4, 9 kere var. Sonuç 609’dur, 69 değil. Sağlama bu hatayı hemen yakalar: 4 × 69 = 276, bu da 2436 değil.

Kesirler

• Kesir çeşitleri, modellerle: basit kesir (payı paydasından küçük: ¾), bileşik kesir (payı paydasına eşit ya da paydasından büyük: ⁴⁄₄, ⁷⁄₄) ve tam sayılı kesir (bir tam sayı ile bir basit kesir: 1¾, “bir tam dörtte üç”). ⁷⁄₄ ile 1¾ aynı miktardır: dört çeyrek bir bütün eder, geriye üç çeyrek kalır.
• Paydası en çok 20 olan birim kesirleri karşılaştırma ve sıralama: ⅕ > ⅛, çünkü bir bütün ne kadar çok eş parçaya bölünürse her parça o kadar küçülür. Aynı nedenle ¹⁄₁₂ > ¹⁄₂₀.
• Paydaları eşit en çok üç kesri karşılaştırma ve sıralama: ²⁄₉ < ⁵⁄₉ < ⁷⁄₉.
• Bir çokluğun belirtilen kesir kadarını bulma: 36 lokumun ¾’ü kaç lokumdur? Önce 4’e bölünür (36 ÷ 4 = 9), sonra 3 ile çarpılır (9 × 3 = 27).
• Paydaları eşit kesirlerle toplama ve çıkarma: ³⁄₁₀ + ⁴⁄₁₀ = ⁷⁄₁₀ ve ⁷⁄₈ − ²⁄₈ = ⁵⁄₈. Paylar toplanır ya da çıkarılır, payda aynı kalır.

Ondalık gösterim (0,5 gibi) ve yüzde (%25 gibi) 4. sınıfta yoktur; ikisi de ilk kez 5. sınıfta, kesirlerin farklı gösterimleri olarak gelir.

Ölçme: uzunluk, alan, kütle ve sıvılar

• Milimetre ve uzunluk ölçme birimleri arasında dönüştürme: 1 cm = 10 mm, 1 m = 100 cm, 1 km = 1000 m. Örneğin 2 m 35 cm = 235 cm ve 3 km = 3000 m.
• Karenin ve dikdörtgenin çevre uzunluğu: uzunluğu 8 m, genişliği 5 m olan bir bahçenin çevresi 8 + 5 + 8 + 5 = 26 m’dir.
• Alan: bir şeklin kapladığı yer, onu kaplayan birimkarelerin sayısıdır. Kareli kâğıtta 6 kare uzunluğunda, 4 kare genişliğinde bir dikdörtgenin alanı 24 birimkaredir. Kareleri tek tek saymak yerine 6 × 4 = 24 diye çarpmak yeter.
• Kütle: yarım kilogram 500 gram, çeyrek kilogram 250 gramdır. Çok ağır yükler için ton (1 t = 1000 kg), çok küçük kütleler için miligram (1 g = 1000 mg) kullanılır; ilaç kutularında mg yazar.
• Sıvı ölçme: litre ve mililitre (1 L = 1000 mL). Yarım litre 500 mL’dir.

Zaman ölçme

• Saat, dakika ve saniye arasında dönüştürme: 1 saat = 60 dakika, 1 dakika = 60 saniye. Örneğin 2 sa. 15 dk. = 135 dk. ve 3 dk. = 180 sn.
• Kısaltmalar: saat (sa.), dakika (dk.), saniye (sn.).
• Yıl, ay, hafta ve gün arasında dönüştürme: 1 yıl = 12 ay, 1 hafta = 7 gün. 1 yıl 365 gündür, yani 52 hafta 1 gün. Dört yılda bir gelen artık yıl ise 366 gündür: o yıl şubat 29 gün çeker. Sıradaki artık yıl 2028.
• Zamanla ilgili problemler: 14.35’te kalkan vapur 50 dakikada karşıya varıyorsa karşı kıyıya 15.25’te ulaşır.

Saati dakikasıyla okumak 3. sınıfta öğrenilmişti; 4. sınıfta bu bilgi hesaplarda kullanılır.

Geometrik şekiller ve açılar

• Üçgen, kare ve dikdörtgenin kenarları ve köşeleri: karenin dört kenarı da eşittir, dikdörtgenin karşılıklı kenarları eşittir; ikisinin de dört açısı dik açıdır.
• Üçgenleri kenar uzunluklarına göre sınıflandırma: eşkenar (üç kenarı eşit), ikizkenar (iki kenarı eşit) ve çeşitkenar (kenarlarının hiçbiri eşit değil) üçgen.
• Açınımından küp oluşturma; kareli ya da izometrik kâğıda çizilmiş yapıları birim küplerle kurma.
• Ayna simetrisi: bir şeklin simetri doğrusuna göre simetriğini çizme.
• Açılar: açının kollarını ve köşesini belirleme, açıları adlandırma; önce standart olmayan birimlerle, sonra açıölçerle (iletki) ölçme ve ölçüsü verilen bir açıyı çizme; dar, dik, geniş ve doğru açıyı ayırt etme.

Açıları evde de görmek kolaydır. Saat 3’te akrep ile yelkovan arasında dik açı, saat 6’da doğru açı vardır. Bir kitabın köşesi dik açıdır; yarı açık bir makasın ağzı dar açı, ardına kadar açılmamış ama dik açıyı geçmiş bir kapı geniş açı oluşturur.

Veri ve grafikler

• Sütun grafiği okuma ve yorumlama: hangi sütun en uzun, iki sütun arasında ne kadar fark var?
• Bir tablodaki verilerle yatay ya da dikey sütun grafiği çizme; grafiğe başlık ve birim koyma.
• Tablo ve grafiklerdeki bilgilerle problem çözme ve problem kurma: sınıftaki “en sevdiğimiz meyve” anketinde mandalina 12, elma 8 oy aldıysa mandalinayı seçenler 4 kişi fazladır.

Örüntüler ve eşitlik

• Eşitlikte verilmeyen sayıyı bulma: 8 + □ = 15 − 3 ise sağ taraf 12’dir, yani □ = 4.
• “Eşit değildir” işareti: 5 + 4 ≠ 10.
• Çarpma ile bölmenin ters işlemler olduğunu kullanma: □ × 12 = 156 ise □ = 156 ÷ 12 = 13.

Zihinden işlem

4. sınıf programı zihinden işleme ve tahmine geniş yer ayırır: 100’ün katlarını zihinden toplamak, 10, 100 ve 1000 ile zihinden çarpıp bölmek, 5, 25 ve 50 ile kısa yoldan çarpmak ve bir işleme başlamadan önce sonucu kabaca tahmin etmek. Birkaç yararlı yol daha: 99 eklemek, 100 ekleyip 1 çıkarmak demektir (2450 + 99 = 2549); 38 × 4 ise 38’in iki katının iki katıdır (76’nın iki katı, 152). Daha fazlası zihinden işlem stratejileri rehberimizde.

4. sınıfın sonunda çocukların çoğu…

• altı basamaklı sayıları okuyup yazabilir, bölüklerini ve basamak değerlerini söyleyebilir
• sayıları en yakın onluğa ve yüzlüğe yuvarlayabilir, bir işlemin sonucunu tahmin edebilir
• dört basamaklı sayılarla eldeli toplama ve onluk bozarak çıkarma yapabilir (5000 − 1236 = 3764 gibi)
• 146 × 35 = 5110 gibi, üç basamaklı bir sayıyı iki basamaklı bir sayıyla çarpabilir
• 789 ÷ 23 = 34, kalan 7 gibi bölme işlemlerini yapabilir ve sağlamasıyla kontrol edebilir
• 10, 100 ve 1000 ile, 5, 25 ve 50 ile kısa yoldan çarpabilir
• basit, bileşik ve tam sayılı kesri ayırt edebilir, bir çokluğun ¾’ünü bulabilir, paydaları eşit kesirleri toplayıp çıkarabilir
• açıları dar, dik, geniş ve doğru açı diye adlandırabilir ve açıölçerle ölçebilir
• karenin ve dikdörtgenin çevre uzunluğunu ve birimkare cinsinden alanını bulabilir
• saat, dakika ve saniyeyi, kilogram ve gramı, litre ve mililitreyi birbirine dönüştürebilir
• bir sütun grafiğini okuyup yorumlayabilir ve kendisi çizebilir

Anahtar sözcükler

4. sınıfta sınav var mı?

Hayır, ulusal bir sınav yok. İlkokulun her sınıfında olduğu gibi 4. sınıfta da sayısal not verilmez: sınıf öğretmeni çocuğunuzun gelişimini derste, defterinde ve etkinliklerde izler; bazen bir konunun sonunda kısa bir çalışma yaptırır. Dönem sonunda her dersteki gelişim “çok iyi”, “iyi”, “yeterli” ya da “geliştirilmeli” sözcükleriyle bildirilir. İlkokulda karnenin yerini alan Gelişim Raporu 1. sınıftan başlayarak her yıl bir üst sınıfa geçiyor; bu yıl 4. sınıfa karne mi, Gelişim Raporu mu verileceğini okulunuzdan öğrenebilirsiniz. Çarpım tablosu için de resmî bir sınav yoktur.

Bazı yıllarda, örneklem olarak seçilen okullardaki 4. sınıflar ABİDE ya da uluslararası TIMSS gibi izleme çalışmalarına katılır. Bunlar eğitim sistemini ölçer: çocuğa ayrı bir sonuç verilmez, karneye yansımaz, hazırlık gerektirmez. Ortaokula geçmek için de sınav yoktur; çocuklar adreslerine göre bağlı oldukları ortaokula geçer. Hepsini matematikte sınavlar ve değerlendirme rehberimizde anlatıyoruz.

Ortaokula hazırlık

4. sınıfın sonunda çocuğunuzu yeni bir düzen bekliyor. 5. sınıfta çoğu çocuk yeni bir okula ya da en azından yeni bir binaya geçer, her dersin ayrı bir branş öğretmeni olur ve matematiği bir matematik öğretmeni okutur. Yazılı sınavlar ve 100 üzerinden verilen puanlar da 5. sınıfla başlar. Bu geçişe hazırlanmanın en iyi yolu test kitabı bitirmek değil, temeli sağlamlaştırmaktır:

• Çarpım tablosu akıcı olsun. Çok basamaklı çarpma ve bölme, kesirler ve 5. sınıftaki pek çok konu ona dayanır.
• Problemi okuyup anlamak. Verilenleri ve isteneni ayırmak, gerekirse bir şekil çizmek: ortaokulda problemler uzar ve birkaç adımlı hâle gelir.
• Düzenli bir defter. Alt alta işlemlerde basamakları hizalamak ve işlemleri silmeden göstermek; açık uçlu yazılı sorularda çözüm yolu da önemlidir.
• Kesirleri gerçekten anlamak. 5. sınıfta kesirler ondalık gösterim ve yüzdeyle buluşur. ⁷⁄₄ ile 1¾’ün aynı miktar olduğunu bir çizimle gösterebilen çocuk bu adımı rahat atar.

Evde nasıl destek olabilirsiniz?

• Büyük sayıları sesli okuyun. Haberlerde ya da bir maçın seyirci sayısında geçen büyük sayıları birlikte okuyun: 42 510, “kırk iki bin beş yüz on”. Ardından sorun: “4 hangi basamakta? Basamak değeri kaç?” (On binler basamağında; 40 000.)
• Pazarda tartın. “Yarım kilo domates kaç gram? Ya çeyrek kilo zeytin?” Manavda ya da pazarda kilogram, gram ve kesirler kendiliğinden bir araya gelir.
• Mutfakta mililitre. Süt kutusunun, su şişesinin ya da şurup ölçeğinin üzerindeki mL’yi okuyun. “500 mL’lik şişeden kaç tanesi 1 litre eder?” (2 tanesi.)
• Paylaştırırken kesir. Baklava tepsisini, pizzayı ya da 24 lokumluk kutuyu bölüşürken sorun: “Lokumların ⅜’ünü yersek kaç tane kalır?” (9 tanesini yeriz, 15 tane kalır.)
• Saat hesabı. Servis, vapur ya da film saatleriyle oynayın: “Film 19.45’te başlıyor ve 1 saat 50 dakika sürüyor. Kaçta biter?” (21.35’te.)
• Açı avı. Evde dik, dar ve geniş açılar arayın: kitabın köşesi, makasın ağzı, aralık bir kapı. Saat 3’te akrep ile yelkovan arasında hangi açı var? (Dik açı.)

Daha fazla fikir için günlük hayatta matematik ve çarpım tablosu çalışma rehberlerimize bakabilirsiniz.

4. sınıf için ücretsiz çalışma kâğıtları

Evde ya da sınıfta alıştırma yapmak için yazdırın. Her çalışma kâğıdının ikinci sayfasında cevap anahtarı var.

Sayıları yuvarlama4. sınıf · En yakın onluğa, yüzlüğe ve binliğePDF indir

Eldeli toplama3. sınıf, 4. sınıf · Üç basamaklı sayılar, alt altaPDF indir

Onluk bozarak çıkarma3. sınıf, 4. sınıf · Üç basamaklı sayılar, alt altaPDF indir

3’ler, 4’ler ve 8’ler çarpım tablosu3. sınıf, 4. sınıf · Karışık çarpma işlemleriPDF indir

Çarpım tablosunu doldur3. sınıf, 4. sınıf · 10 × 10’luk tablo ve 11, 12 ek satırlarıPDF indir

Çarpım tablosuyla bölme3. sınıf, 4. sınıf · Kalansız bölme işlemleriPDF indir

Alt alta çarpma3. sınıf, 4. sınıf · Üç basamaklı sayıyı bir basamaklı sayıyla çarpPDF indir

Boyalı kısım hangi kesir?3. sınıf, 4. sınıf · Şekillerden kesir okuPDF indir

Bir çokluğun kesir kadarı4. sınıf, 5. sınıf · 20’nin ¾’ü gibi işlemlerPDF indir

Çevre uzunluğu ve alan4. sınıf, 5. sınıf · Kareli zeminde dikdörtgenlerPDF indir

Sütun grafiği okuma4. sınıf, 5. sınıf · En sevilen meyve anketiPDF indir

Eksik sayıyı bul3. sınıf, 4. sınıf, 5. sınıf · Kutudaki sayı kaç?PDF indir

Kısa cevaplar

Öğrenmeye devam edin