Öğren › Veliler › Günlük hayatta matematik

Veliler için

Günlük hayatta matematik: 38 kısa etkinlik

Matematik çalışmanın en iyi yollarından bazıları hiç de matematik çalışmaya benzemez. Çocuklar sayıları gerçek bir iş için kullandığında, örneğin harçlıklarının yetip yetmeyeceğini ya da servisin gelmesine ne kadar kaldığını hesaplarken, matematik bir anlam kazanır ve akılda kalır. Buradaki etkinliklerin hiçbiri hazırlık gerektirmiyor; çoğu beş dakikadan kısa sürüyor.

Etkinlikler sınıflara göre sıralandı, ama her çocuk kendi hızında ilerler. Bir şey çocuğunuza fazla zor geliyorsa bir önceki bölüme dönün; çok kolay geliyorsa bir sonrakine geçin. Cevaplar parantez içinde. Fiyatlar yalnızca örnek: Kendi pazarınızdaki, bakkalınızdaki fiyatlarla deneyin, böylece soru daha da gerçek olur. Bağlantılar her sınıf için hazırladığımız rehberlere gidiyor.

Anasınıfı ve 1. sınıf (5–7 yaş)

Bu yaşta çocuklar güvenle saymayı, sayıları tanımayı ve “bir fazlası”, “bir eksiği”, “daha çok”, “daha az” gibi kavramları öğreniyor. Anasınıfında 20’ye kadar ritmik sayar, 5’e kadar nesneyi saymadan bir bakışta söylerler. 1. sınıfta 20’ye kadar sayılarla eldesiz toplama ve onluk bozmadan çıkarma yapar, 10’a tamamlamayı öğrenir, 100’e kadar birer, beşer ve onar sayar, 1 TL’yi ve kâğıt paraları tanırlar. Ayrıntılar Anasınıfı ve 1. sınıf rehberlerimizde.

Mutfakta ve sofrada

1. Kaşık kaşık, bardak bardak. “Keke 3 yemek kaşığı şeker koyar mısın?” Kaşıkları birlikte, yüksek sesle ve tek tek sayın. Başka bir gün sürahideki suyun kaç çay bardağını dolduracağını önce tahmin etsin, sonra birlikte doldurup sayın.
2. Sofrayı kurun. “4 kişiyiz. Kaç tabak lazım? Anneannen de yemeğe geliyor; şimdi kaç tabak?” (5.)
3. Adil paylaşım. 10 çileği iki kaseye eşit olarak paylaştırın. “Adil oldu mu? Nereden biliyorsun?” (Evet, her kasede 5 tane varsa.)

Pazarda ve bakkalda

4. Sayarak poşete. Pazarda: “6 mandalina alacağız. Poşete sen sayarak koyar mısın?”
5. Sayı avı. Bir sayı seçin ve çocuğunuzla birlikte fiyat etiketlerinde, kapı numaralarında, otobüs tabelalarında o sayıyı arayın.
6. Kumbarayı boşaltın. Madenî paraları birlikte büyüklüğüne ve rengine göre ayırın. 1 TL’yi tanıyor mu? Kaç tane 1 TL bir kâğıt 5 TL eder? (5.)

Yolda, oyunda ve takvimde

7. Kırmızı arabalar. Okul yolunda herkes gördüğü kırmızı arabaları saysın. “Kim daha çok gördü, sen mi ben mi?”
8. Seksek. Tebeşirle 1’den 8’e kadar numaralı bir seksek çizin. Çocuğunuz zıplarken sayıları yüksek sesle söylesin, dönüşte geriye doğru saysın. Taşı attığında sorun: “Taş kaç numarada? Ondan sonra hangi sayı geliyor?”
9. Zar ve Kızma Birader. Zarı atın; çocuğunuz noktaları tek tek saymadan, bir bakışta söylesin. Kızma Birader gibi oyunlar da ileriye doğru saymak için birebirdir: Piyonun durduğu yerden devam edilir, “dört, beş, altı!”
10. Karış karış. Masayı karışla ölçün, sonra çocuğunuz kendi karışıyla ölçsün. Aynı sayı mı çıktı? (Hayır: Onun eli daha küçük, bu yüzden onun ölçümünde daha çok karış çıkar.)
11. 23 Nisan’a geri sayım. Takvimde her sabah bir günün üstünü birlikte çizin. 13 Nisan’da 23 Nisan’a kaç gün kalır? (10.) Aynısını 29 Ekim için de yapabilirsiniz.

2., 3. ve 4. sınıf (7–10 yaş)

Artık sayılar büyüyor. 2. sınıfta 100’e kadar eldeli toplama ve onluk bozarak çıkarma, 5’e kadar çarpım tablosu, kuruş, tam, yarım ve çeyrek saatler, metre ve kilogram var. 3. sınıfta 1000’e kadar sayılar, 10 × 10’a kadar çarpım tablosu, saati dakikasıyla okuma ve 24 saatlik gün, litre ve birim kesirler geliyor. 4. sınıfta altı basamaklı sayılar, kesirler, mililitre ve zaman birimleri arasındaki dönüşümler öğreniliyor. Hepsini 2. sınıf, 3. sınıf ve 4. sınıf rehberlerinde bulabilirsiniz.

Mutfakta

12. Teraziyi okuyun. Tarif 250 g un istiyor: Terazinin ibresi hangi sayıya gelmeli? Dijital terazi 180 g gösteriyorsa ne kadar eksik? (70 g.)
13. Bardak bardak kek. Yoğurtlu kek su bardağıyla ölçülür: 3 yumurta, 1 su bardağı şeker, 1 su bardağı yoğurt, yarım su bardağı sıvı yağ, 3 su bardağı un ve 1 paket kabartma tozu. İki kek yapmak istersek ne kadar gerekir? (6 yumurta, 2 su bardağı şeker, 2 su bardağı yoğurt, 1 su bardağı sıvı yağ, 6 su bardağı un ve 2 paket kabartma tozu. İki yarım bir bütün eder!)
14. Kek ne zaman çıkar? Kek saat 16.10’da fırına giriyor ve 35 dakika pişecek. Saat kaçta çıkar? (16.45’te, yani beşe çeyrek kala.)
15. Pide dilimleri. Pideyi 8 eşit dilime böldük, 3’ünü yedik. Pidenin kaçta kaçı kaldı? (Sekizde beşi, yani ⅝.)
16. Bayram baklavası. 24 dilimlik baklava tepsisinin çeyreğini komşuya götürüyoruz. Kaç dilim götürürüz, kaç dilim kalır? (6 dilim götürürüz, 18 dilim kalır.)

Pazarda, fırında ve kırtasiyede

17. Yarım kilo, çeyrek kilo. Pazarda domatesin kilosu 40 TL olsun. Yarım kilo kaç lira? Çeyrek kilo? 2 kilo? (20 TL, 10 TL ve 80 TL. Yarım kilo 500 gram, çeyrek kilo 250 gramdır.)
18. Fırında para üstü. Ekmek 15 TL, siz 50 TL veriyorsunuz. Para üstü ne kadar? (35 TL. İleriye doğru sayılır: 15’ten 20’ye 5 TL, 20’den 50’ye 30 TL; toplam 35 TL.)
19. Okul alışverişi. Kırtasiyede bir defter 45 TL, bir kutu boya kalemi 80 TL, bir silgi 25 TL. 200 TL yeter mi? Ne kadar artar? (Yeter: 45 + 80 + 25 = 150 TL, geriye 50 TL kalır.)
20. 25 kuruş, 50 kuruş. Kumbaradaki bozuklukları birlikte sayın. 1 lira için kaç tane 25 kuruş gerekir? Kaç tane 50 kuruş? 6 tane 25 kuruş kaç eder? (4 tane 25 kuruş; 2 tane 50 kuruş; 1 lira 50 kuruş.)
21. Harçlık ve kumbara. Her hafta harçlığından 20 TL biriktirirse 150 TL’lik bir oyuncağı kaç haftada alabilir? (8 haftada. 7 hafta sonra kumbarada yalnızca 140 TL olur.)
22. Bayram harçlığı. Bayramda dedesinden 100 TL, anneannesinden 100 TL, teyzesinden 50 TL harçlık aldı. Toplam kaç lira? Yarısını kumbarasına atarsa kaç lira atar? (250 TL; 125 TL.)

Yolda, oyunda, sporda ve saatte

23. Daha çok var mı? Babaannenin evine yolculuk 2 saat sürüyor ve 45 dakikadır yoldayız. Ne kadar kaldı? (1 saat 15 dakika.)
24. Vapur saatleri. Vapur 18.45’te kalkıyor. Bunu akrepli, yelkovanlı saatteki gibi nasıl söyleriz? (Akşam yediye çeyrek var.) Ya 14.30? (Öğleden sonra iki buçuk.)
25. Çarpım tablosu kartları. İskambil destesinden resimli kartları çıkarın; as 1 sayılır. İki kart çevirip çarpın; cevabı ilk söyleyen kartları alır. 2. sınıfta 1’den 5’e kadar olan kartlarla başlayın, 3. sınıfta 10’a kadar hepsiyle oynayın.
26. Puan durumu. Bir futbol takımı galibiyette 3, beraberlikte 1 puan alıyor. 4 maç kazandı, 2 maç berabere kaldı, 1 maç kaybetti. Kaç puanı var? Kaç maç oynadı? (14 puan, 7 maç.)
27. Tavla zarları. Tavlada çift gelen zarlar ikişer kez oynanır, yani dört hamle yapılır. 4-4 gelirse pullar toplam kaç hane ilerler? (16 hane. Düşeş, yani 6-6 gelirse 24 hane!)

5. ve 6. sınıf (10–12 yaş)

5. sınıfla birlikte çocuğunuz ortaokula geçiyor ve matematik dersine artık ayrı bir matematik öğretmeni giriyor. 5. sınıfta kesirlerin ondalık gösterimle ve yüzdeyle yazılışı, dikdörtgenin çevresi ve alanı, daire grafiği, 0 ile 1 arasında olasılık ve işlem önceliği; 6. sınıfta ondalık sayılarla dört işlem, yüzde problemleri, aritmetik ortalama, ortanca ve tepe değer var. Saat ve para bu yıllarda ayrı birer konu olarak işlenmiyor, yalnızca problemlerin içinde karşısına çıkıyor; günlük hayat bu bilgileri taze tutmanın en iyi yolu. Ayrıntılar 5. sınıf ve 6. sınıf rehberlerimizde.

Mutfakta

28. Kalabalık sofraya çorba. 4 kişilik mercimek çorbası için 1 su bardağı kırmızı mercimek ve 6 su bardağı su kullanıyoruz. 6 kişi için ne kadar gerekir? (Bir buçuk su bardağı mercimek ve 9 su bardağı su. 2 kişilik çorba, 4 kişiliğin yarısıdır: yarım bardak mercimek ve 3 bardak su. Bunu 4 kişiliğe ekleriz.)
29. Yarım tarif. Kurabiye için 400 g un, 125 g tereyağı, 150 g pudra şekeri ve 2 yumurta gerekiyor. Yarım tarif için ne kadar gerekir? (200 g un, 62,5 g tereyağı, 75 g pudra şekeri ve 1 yumurta.)

Alışverişte

30. İndirim hesabı. 450 TL’lik bir montta %20 indirim var. Mont şimdi kaç lira? (%10’u 45 TL, %20’si 90 TL. Mont 360 TL.)
31. Çuval mı, kilo mu? Pazarda 5 kiloluk çuval patates 150 TL, patatesin kilosu ise 35 TL. Hangisi daha ucuz? (Çuval daha ucuz: 150 ÷ 5 = 30, yani kilosu 30 TL’ye geliyor; tanesi 35 TL’den 5 TL daha az.)
32. Sinema biletleri. Biletin tanesi 175 TL. 4 bilet kaç lira? (700 TL. Kısa yol: 4 × 200 = 800; her bilette 25 TL fazla saydık, 4 × 25 = 100; 800 − 100 = 700.)
33. Fiş tahmini. Markette sepetteki her ürünü en yakın 10 liraya yuvarlayarak toplamı aklında tutsun. Kasada fişe birlikte bakın: Tahmini gerçek toplama ne kadar yaklaştı? Fişte KDV’nin ayrı bir satırda yazıldığını da gösterin; 5. sınıfta derste fiş ve KDV örnekleriyle de karşılaşabilir.

Yolda, havada, sporda ve oyunda

34. Yolculuk planı. Yazlığa gitmek için saat 09.45’te yola çıktık, 13.20’de vardık. Yolculuk ne kadar sürdü? (3 saat 35 dakika: 09.45’ten 12.45’e 3 saat, 12.45’ten 13.20’ye 35 dakika.)
35. Hava durumu. Aynı gün Antalya’da 27 °C, Kars’ta 9 °C ölçüldü. Aradaki fark kaç derece? Bir haftanın öğle sıcaklıkları 14, 16, 15, 13, 17, 18 ve 12 °C ise ortalama kaç derece? (Fark 18 derece. Ortalama: 105 ÷ 7 = 15 °C. Sıcaklıkları küçükten büyüğe dizince ortadaki sayı, yani ortanca da 15.)
36. Yüzme derecesi. Bir yüzücü yarışı 15,4 saniyede, diğeri 16,1 saniyede bitirdi. Aradaki fark ne kadar? (0,7 saniye.)
37. İmkânsız mı, kesin mi? Zar atınca 7 gelme olasılığı nedir? 1 ile 6 arasında bir sayı gelme olasılığı? Torbada 3 kırmızı ve 1 mavi bilye varsa hangi rengi çekmek daha olası? (7 gelmesi imkânsız: 0. 1 ile 6 arasında bir sayı gelmesi kesin: 1. Kırmızı çekmek daha olası.)
38. Hedef sayı. Altı kâğıda altı sayı yazın ve 100 ile 200 arasında bir hedef seçin. Her sayıyı en fazla bir kez kullanarak +, −, × ve ÷ ile hedefe ulaşabilir mi? (3, 5, 7, 8, 25 ve 50 ile 133 şöyle bulunur: 25 × 5 + 8. İşlem önceliği gereği önce çarpma yapılır: 125 + 8 = 133.)

İşe yaraması için

• Günde bir tane yeter. Hepsini yapmanız gerekmiyor. Pazarda ya da yolda sorulan tek bir soru bile sayılır.
• Onun da size soru sormasına izin verin. Çocuklar büyüklerine zor sorular sormaya bayılır; soru uydurmak da işin arkasındaki matematiği gerçekten anlamayı gerektirir. Okulda buna “problem kurma” deniyor.
• Yalnızca sonucu değil, yolu sorun. “Nasıl buldun?” sorusu cevaptan daha önemli. Çocuğunuz sınıfta işlemleri sizin öğrendiğinizden farklı yapıyorsa, örneğin onluk taban bloklarıyla ya da sayı doğrusunda, kendi yönteminizi öğretmek yerine onunkini size göstermesini isteyin. Bunu Matematik bugün nasıl öğretiliyor? rehberinde anlatıyoruz.
• Keyifli tutun. Yorgunsa ya da canı istemiyorsa üstelemeyin; yarın da bir gün.

Kısa cevaplar

Öğrenmeye devam edin