Öğren › Sınıflar › Anasınıfı

Sınıf rehberi

Anasınıfında matematik: çocuğunuz neler öğreniyor? (5–6 yaş)

Anasınıfı, 1. sınıftan önceki son yıldır: 5–6 yaşındaki çocukların okul öncesi eğitim yılı. Anasınıfları çoğunlukla bir ilkokulun içinde açılır ve eylül sonu itibarıyla 57 ile 68 aylık olan çocukları alır. Aynı yaştaki çocuklar ayrı bir anaokulunun 5 yaş grubuna da gidebilir; ikisinde de Millî Eğitim Bakanlığının okul öncesi programı uygulanır. 2026-2027 ders yılında anasınıfındaki çocukların çoğu 2021 doğumlu. Okul öncesi eğitim Türkiye’de zorunlu değildir; zorunlu eğitim bir sonraki yıl, 1. sınıfla başlar. Yine de Bakanlığın hedefi, her çocuğun okula başlamadan önce bir yıl okul öncesi eğitim alması.

Anasınıfında zil çalınca başlayan bir matematik dersi yoktur. Matematik günün içine yayılır ve çoğunlukla oyunla öğrenilir: sabah kaç arkadaşın geldiğini saymak, boya kalemlerini dağıtmak, boncukları sırayla ipe dizmek, sayı şarkıları ve tekerlemeler söylemek, bahçede şekil aramak… Okul öncesi öğretmeni bu çalışmaları oyun köşelerinde ve güne başlarken yapılan sohbette yapar; bloklar, zarlar, parmaklar ve gerçek nesneler en önemli araçlarıdır. Ders yılı eylülde başlar; anasınıfı ve 1. sınıf çocukları için genellikle önce bir uyum haftası yapılır.

Bu yaşta neler üzerinde çalışıyorlar?

Anasınıfı matematiğinin en büyük hedefi sayı hissidir: sayıları ezbere söylemekle kalmayıp ne anlama geldiklerini gerçekten kavramak. 20’ye kadar bir solukta sayabilen bir çocuk, saydığı son sayının gruptaki nesnelerin sayısı olduğunu henüz bilmiyor olabilir. Dört arabayı “bir, iki, üç, dört” diye sayar, ama “Kaç araba var?” diye sorduğunuzda yeniden saymaya başlar. Ezbere saymaktan gerçekten saymaya geçmek, bu yılın en önemli adımlarından biridir.

Bunun için çocuklar her nesneye tek bir sayı söyleyerek saymayı, iki grubun nesnelerini birer birer eşleştirerek grupları karşılaştırmayı ve küçük miktarları saymadan, bir bakışta görmeyi öğrenir. Program bu sonuncusunu açıkça istiyor: çocuk 1 ile 5 arasındaki miktarları saymadan söyleyebilmeli. Zarın üstündeki noktalar bunun için biçilmiş kaftandır.

Öğretim programı ne diyor?

Anasınıfında Bakanlığın Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli okul öncesi eğitim programı uygulanır. Programın 60-72 aylık çocuklar için hazırlanan aylık planlarında matematikle ilgili öğrenme çıktılarından bazıları şunlar (tırnak içindekiler programın kendi ifadeleri):

Programda geçen kavramlar arasında sıra sayıları (birinci, ikinci…), önceki-sonraki, yarım-tam, eşit, az-çok ve sağ-sol da var. Öğretmen bu çıktılar için etkinlikleri kendisi seçip planlar; bu yüzden ayrıntılar sınıftan sınıfa değişir. Aşağıda bu yıl genellikle neler yapıldığını konu konu bulacaksınız.

Saymak ve sayıları tanımak

• 1’den 20’ye kadar ileriye doğru, 10’dan 1’e geriye doğru ritmik saymak. Türkçede sayı adları 10’dan sonra da aynı düzenle sürer (on bir, on iki, on üç…). Bu düzen çocukların işini kolaylaştırır ve 1. sınıfta öğrenilecek onluk ve birlik fikrinin de habercisidir.
• Nesneleri sayarken her birine dokunarak ya da kenara çekerek tek bir sayı söylemek ve söylenen son sayının “kaç tane” olduğunu bilmek.
• 5’e kadar nesneyi saymadan, bir bakışta söylemek.
• 10’a kadar bir sayıdan önce ve sonra gelen sayıyı bulmak; sayıları küçükten büyüğe ve büyükten küçüğe sıralamak.
• 1’den 10’a kadar miktarları nesneyle, çizimle ve rakamla göstermek; rakamları tanıyıp doğru miktarla eşleştirmek.
• Sıra sayıları: sırada birinci, ikinci, üçüncü kim, en sonda kim var?

Eklemek, eksiltmek ve paylaşmak

• İki grubu birer birer eşleştirerek hangisinde daha çok, hangisinde daha az nesne olduğunu ya da eşit olup olmadıklarını bulmak.
• Birçok sınıfta nesnelerle, parmaklarla ve resimlerle küçük miktarları eklemek ve eksiltmek: “4 araban var, 2 araba daha gelirse kaç araban olur?”
• Bir sayının daha küçük sayılardan oluştuğunu keşfetmek: 5 boncuk, 4 ve 1 ya da 3 ve 2 olarak iki gruba ayrılabilir. Bu fikir 1. sınıfta “sayıları ayırma ve birleştirme” adıyla devam eder.
• Paylaşmak: “bir sana, bir bana” diyerek eşit dağıtmak; bir elmayı ya da simidi ikiye bölüp yarım ve tam kavramlarını konuşmak. Bu, kesirlerin ilk adımıdır.

Bunların hepsi nesnelerle ve konuşarak yapılır. Anasınıfında yazılı işlem yoktur: “+” ve “=” işaretleri, yan yana ya da alt alta yazılan toplama ve çıkarma işlemleri 1. sınıfın konusudur. Bu yıl önemli olan, bir şey eklenince ya da eksilince ne olduğunu çocuğun kendi elleriyle görmesidir.

Örüntüler, gruplama ve karşılaştırma

• Pek çok sınıfta tekrar eden örüntüler yapılır: kırmızı, mavi, kırmızı, mavi… ya da el çırp, dizine vur, el çırp, dizine vur… Çocuklar bir örüntüyü önce taklit eder, sonra sürdürür, en sonunda da kendi örüntüsünü oluşturur.
• Oyuncakları, düğmeleri ya da yaprakları rengine, şekline veya büyüklüğüne göre gruplamak, sonra her grubu sayıp karşılaştırmak. Bu, ileride öğrenilecek çetelenin ve grafiklerin temelidir.
• Nesneleri birden fazla özelliğe göre karşılaştırmak: “Bu top hem daha büyük hem daha hafif.”
• Olabilecek ve olamayacak durumları konuşmak: “Bu akşam hava kararır mı?”, “Balıklar ağaca tırmanabilir mi?”

Şekiller ve konum

• Temel geometrik şekilleri adlandırmak: üçgen, kare, dikdörtgen ve daire. Bunları evde, okulda ve sokakta bulmak.
• Şekilleri kenar ve köşe sayısına göre tanımak: üçgenin 3 kenarı ve 3 köşesi, karenin ve dikdörtgenin 4 kenarı ve 4 köşesi var; dairenin hiç köşesi yok.
• Bloklarla yapılar kurmak, yap-boz tamamlamak, şekilleri birleştirip yeni şekiller elde etmek.
• Konum bildiren sözcükler: içinde-dışında, altında-üstünde, önünde-arkasında, yanında, yakın-uzak. Programda özellikle geçen sağ ve sol, önce çocuğun kendi bedeninde öğrenilir: sağ el, sol ayak.

Ölçme ve zaman

• Büyüklükleri sözcüklerle karşılaştırmak: büyük-küçük, uzun-kısa, ağır-hafif, dolu-boş, kalın-ince.
• Birçok sınıfta karışla, adımla ya da ayakla ölçme oyunları oynanır: “Masa 6 karış geldi.” Bu tür ölçmeler 1. sınıfta da sürer; cetvelle ve metreyle ölçmek 2. sınıfta başlar.
• Günün zamanları: sabah, öğle, akşam, gece; önce ve sonra; dün, bugün, yarın. Birçok sınıfta haftanın günleri ve mevsimler de sınıf takvimi üzerinden konuşulur. Saat okumak ise 2. sınıfta başlar (bkz. saat okuma).

Anasınıfının sonunda çoğu çocuk…

• 1’den 20’ye kadar ileriye, 10’dan 1’e geriye doğru sayar
• 10’a kadar nesneyi doğru sayar ve kaç tane olduğunu söyler
• 5’e kadar nesneyi saymadan, bir bakışta söyler
• 10’a kadar bir sayıdan önce ve sonra hangi sayının geldiğini bilir
• iki gruptan hangisinde daha çok, hangisinde daha az nesne olduğunu ya da eşit olup olmadıklarını söyler
• 1’den 10’a kadar rakamları tanır ve doğru miktarla eşleştirir
• küçük miktarları nesnelerle ya da parmaklarıyla ekler ve eksiltir
• üçgeni, kareyi, dikdörtgeni ve daireyi tanır, köşelerini sayar
• basit bir örüntüyü sürdürür
• sağını solunu, sabahı akşamı ayırt etmeye başlar

Önemli kavramlar

Bunlar çocuğunuzun bu yıl sık sık duyacağı sözcükler. Evde de kullanmanız çok işe yarar.

Anasınıfında sınav var mı?

Hayır. Anasınıfında sınav yapılmaz, not verilmez. Okul öncesi öğretmeni her çocuğu gün içinde, oyunda, etkinliklerde ve sohbetlerde gözlemler; neleri başardığını ve nerede desteğe ihtiyaç duyduğunu izler. Evde hazırlanacak bir şey yok. Çocuğunuzun matematikte nasıl ilerlediğini merak ediyorsanız öğretmeniyle konuşun; veli toplantıları da bunun için iyi bir fırsattır. İlkokulda da not ya da ulusal sınav yoktur; okul yıllarındaki değerlendirmeyi okulda matematik nasıl değerlendirilir rehberimizde anlatıyoruz.

1. sınıfa doğru

1. sınıfta işler biraz daha resmîleşir: çocuklar rakamları ve 20’ye kadar sayıları okuyup yazmayı, 10’a tamamlamayı, toplamı 20’yi geçmeyen eldesiz toplamayı ve onluk bozma gerektirmeyen çıkarmayı öğrenir; 100’e kadar birer, beşer ve onar ritmik sayarlar. 10’a tamamlamayı bu rehberde ayrıntılı olarak anlatıyoruz.

Bu adımı en çok kolaylaştıran şey, önceden çok sayıda çalışma kâğıdı doldurmuş ya da toplama işlemi yazmış olmak değildir. Asıl önemli olan 10’a kadar sayıları iyi tanımaktır: bir grupta kaç tane olduğunu bilmek, miktarları karşılaştırmak, 6’nın 5 ve 1, 4 ve 2 ya da 3 ve 3 olabileceğini görmek. Okula başlamadan önce çocuğunuza işlem yazdırmak için acele etmeyin; anasınıfında edindiği sayı hissi, 1. sınıfta çok daha değerli olacak.

Evde nasıl destek olabilirsiniz?

• Gerçek şeyleri birlikte sayın. Apartmanın merdiven basamaklarını, tabaktaki üzümleri, montun düğmelerini. Saymayı bitirince sorun: “Peki kaç tane varmış?”
• Sofrayı birlikte kurun. Herkese bir tabak, bir kaşık, bir bardak: birer birer eşleştirme tam olarak budur. “Dedenle anneannen de geliyor; kaç tabak daha lazım?”
• Zarlı oyunlar oynayın. Kızma Birader gibi zarlı kutu oyunlarında çocuklar kısa sürede zarın üstündeki noktaları saymadan tanımaya başlar.
• Saklayın, buldurun. Masaya 5 nohut koyun ve birkaçının üstünü ters çevrilmiş bir kâseyle kapatın. “3 tane görüyorum; kâsenin altında kaç tane var?” Böylece 5’in hangi sayılardan oluştuğunu oyunla keşfeder.
• Paylaştırma işini ona verin. “Şu 8 mandalinayı ikimiz arasında paylaştırır mısın?” Her birinize 4 düşer. 7 kurabiyede ise birer birer dağıtınca her birinize 3 düşer, 1 tane artar; onu ikiye bölüp yarım yarım paylaşabilirsiniz.
• Sayarak oynayın. Saklambaçta ebe olduğunda 20’ye kadar saysın; ip atlarken ya da seksek oynarken de birlikte sayın. Geriye saymak için roket fırlatın: “10, 9, 8… 1, ateş!”
• Şekil avına çıkın. Kapı ve pencere dikdörtgen, duvar saati daire, bazı trafik levhaları üçgen. Bulduğunuz şekillerin köşelerini birlikte sayın.
• Pazara ya da manava birlikte gidin. Poşete koyduğunuz elmaları ona saydırın, sonra sorun: “Bir tane daha koyarsak kaç olur?”

Daha fazla fikir için günlük hayatta matematik ve evde matematikte nasıl destek olabilirsiniz rehberlerimize bakabilirsiniz.

Anasınıfı için ücretsiz çalışma kâğıtları

Anasınıfında matematik en iyi gerçek nesnelerle öğrenilir, ama bu kâğıtlar sakin bir an için güzel bir etkinlik olabilir. Her kâğıdın ikinci sayfasında cevap anahtarı var.

10’a tamamlamaAnasınıfı, 1. sınıf · Toplamı 10 eden sayı ikilileriPDF indir

Sık sorulanlar

Öğrenmeye devam edin