Öğren › Çarpım tablosu çalışma

Veliler ve öğretmenler için

Çarpım tablosu nasıl çalışılır?

Çarpım tablosunu akıcı bilmek, ilkokulun ve ortaokulun her yılında kendini gösterir. 7 × 8 = 56 olduğunu (“yedi kere sekiz elli altı”) hesaplamadan bilen bir çocuğun aklı, asıl önemli olana boş kalır: bölme işlemine, kesirlere ya da dikkatle okunması gereken üç satırlık bir probleme. Bu rehberde çarpım tablosunun hangi sınıfta öğrenildiğini, ezberden önce nasıl anlaşılabileceğini ve evde sıkılmadan nasıl tekrar edilebileceğini bulacaksınız.

Çarpım tablosu hangi sınıfta öğrenilir?

Okulda çarpım tablosu 10 × 10’a kadar öğrenilir; 11’ler ve 12’ler çarpım tablosu programda yer almaz. Millî Eğitim Bakanlığının ilkokul matematik öğretim programına göre tablo iki adımda kurulur: 2. sınıfta 5’e kadar, 3. sınıfta ise programın deyişiyle “10’a kadar (10 dâhil)”.

Çocuğunuz biraz daha yavaş ilerliyorsa endişelenmeyin. Önemli olan, sonuçların zamanla kendiliğinden aklına gelmesi.

Türkiye’de çarpım tablosu sınavı yok

Ülke genelinde ayrı bir çarpım tablosu sınavı yoktur; ilkokulda ulusal bir sınav da yoktur. Çocuğun tabloyu bilip bilmediğini sınıf öğretmeni izler: kimi öğretmen sözlü sorar, kimi kısa etkinliklerden ya da oyunlardan yararlanır. Bu da diğer çalışmalar gibi gözleme dayalı değerlendirmenin bir parçasıdır. Ortaokulda matematik yazılıları başlar; 6. sınıftaki ülke geneli ortak yazılı da genel bir matematik sınavıdır, çarpım tablosu sınavı değil. Ayrıntılar sınavlar ve değerlendirme rehberimizde.

Sınav olmaması, tablonun önemsiz olduğu anlamına gelmez. Çocuğunuzun neredeyse her yeni konuda karşısına çıkar:

• Bölme işlemi. 458 ÷ 6 işleminde çocuk önce “45’in içinde 6 kaç kere var?” diye düşünür: 7 kere, çünkü 7 × 6 = 42; 45’ten 42 çıkarsa 3. Sonra 8’i aşağı indirir: “38’in içinde 6, 6 kere var”, çünkü 6 × 6 = 36; 38’den 36 çıkarsa 2. Bölüm 76, kalan 2 (sağlaması: 6 × 76 + 2 = 458). Her adım bir çarpım tablosu sorusudur; her birinde parmakla saymak gerekirse ipin ucu kaçar.
• Kesirler. 20’nin dörtte üçünü bulmak için 20 ÷ 4 = 5, sonra 5 × 3 = 15 hesaplanır. 5. sınıfta ¹⁸⁄₂₄ kesrini sadeleştirmek için iki sayının da 6’lar çarpım tablosunda olduğunu görmek gerekir: ¹⁸⁄₂₄ = ¾.
• Ortaokul. 6. sınıfta 48’in çarpanlarını bulmak, büyük ölçüde çarpım tablosunu tersten okumaktır: 1 × 48, 2 × 24, 3 × 16, 4 × 12, 6 × 8.

Önce anlamak, sonra ezberlemek

Birçoğumuz çarpım tablosunu defterlerin arka kapağından, yüksek sesle sırayla sayarak ezberledik: “iki kere bir iki, iki kere iki dört, iki kere üç altı…” Sırayla saymak diziyi akılda tutmaya yardım eder, ama bir tuzağı var: 7 × 8’i bulmak için “yedi kere bir”den başlayıp bütün tabloyu baştan sayan çocuk, tabloyu henüz bilmiyor demektir. Hedef, her sonucun hangi sırayla sorulursa sorulsun kendiliğinden gelmesi.

Ezberden önce her çarpmanın ne anlama geldiğini kavramak işe yarar. 4 × 3, 4 tane 3 demektir: 3 + 3 + 3 + 3 = 12. Sıra sıra dizilmiş şeyler bunu bir bakışta gösterir: 30’luk yumurta kolisi 5 sıra 6 gözdür, yani 5 × 6 = 30. Aynı resim, unutulan bir sonucu bilinenlerden yeniden kurmaya da yarar:

2. sınıftan beri kullanılan yüzlük tablo da güçlü bir yardımcıdır. Bir tablonun sonuçlarını boyayınca ortaya çıkan desen, sonuçları hatırlamayı kolaylaştırır:

İşi hafifleten kısa yollar

Çarpanların yeri değişse de sonuç değişmez. 3 × 8’i bilen, 8 × 3’ü de bilir. Bu kural sayesinde, bir de 1’ler ve 10’lar neredeyse hiç çalışma istemediği için, 1’den 10’a kadar tablolardaki 100 işlemden gerçekten öğrenilmesi gereken farklı işlem sayısı 36’ya iner.

Tablolar birbirinden türer.

• 2’ler sayının iki katıdır: 2 × 7, 7’nin iki katı, yani 14.
• 4’ler 2’lerin iki katıdır: 4 × 7, 14’ün iki katı, yani 28.
• 8’ler 4’lerin iki katıdır: 8 × 7, 28’in iki katı, yani 56.
• 6’lar 3’lerin iki katıdır: 6 × 7, 21’in iki katı, yani 42.
• 5’ler her zaman 0 ya da 5 ile biter ve 10’ların yarısıdır: 5 × 8, 80’in yarısı, yani 40.
• 10’lar onluk saymaktır: 6 × 10 ya da 10 × 6, 6 onluk, yani 60.

9’lar parmaklarla. İki elinizi on parmağınız açık olarak önünüze koyun. 9 × 4 için soldan dördüncü parmağı bükün. Solda 3 parmak (onlar), sağda 6 parmak (birler) kalır: 36. Bu yöntem 9’lar tablosunun tamamında işe yarar. Bir kısa yol daha: 9 × 7, 10 × 7’den bir 7 eksiktir: 70 − 7 = 63.

7’ler en sona. Diğer tabloları bilen bir çocuğa 7’ler tablosundan yalnızca bir yeni işlem kalır: 7 × 7 = 49. Geri kalanların hepsini ters çevrilmiş hâliyle zaten biliyordur (7 × 8 ile 8 × 7 aynıdır). En çok karıştırılanı için de bir ipucu var: “5, 6, 7, 8”, yani 56 = 7 × 8.

Çarpım tablosunu oyunla pekiştirin

İşlemlerde ve problemlerde çarpım tablosu hiçbir zaman sırayla gelmez. Bu oyunlar işlemleri zahmetsizce karıştırır:

• Vızzz oyunu. Sırayla yüksek sesle sayın, ama seçtiğiniz tablonun sonuçlarında sayı yerine arı gibi “vızzz!” deyin. 3’lerle: 1, 2, vızzz, 4, 5, vızzz… Yanılan olursa 1’den yeniden başlanır.
• Çarpım savaşı. 1’den 10’a kadar sayı kartlarıyla (ya da bir iskambil destesinin as ile 10 arasındaki kâğıtlarıyla) oynanır. Her oyuncu iki kart çekip çarpar; çarpımı büyük olan o turun bütün kartlarını alır.
• Hangi tablodayım? Bir sayı söyleyin, çocuğunuz o sayıyı veren bütün çarpmaları bulsun. 24 dört tabloda geçer: 3 × 8, 4 × 6, 6 × 4 ve 8 × 3.
• Çarpım tombalası. Herkes kartına tablodan dokuz çarpım yazar (12, 24, 42…). Siz “altı kere yedi” deyince 42’yi yazmış olan onu kapatır; ilk “tombala” diyen kazanır.
• Yüzlük tabloda boyama. Bir tablonun sonuçlarını boyayın. 5’ler iki sütun, 10’lar tek sütun oluşturur, 9’lar yukarıdaki resimdeki gibi çapraz iner. Deseni gören çocuk tabloyu daha kolay hatırlar.

Bir çarpım peteği

Beequation’ın çarpım tablosu bulmacalarında petekteki sayılardan biri, diğer ikisinin çarpımıdır. Onu bulmak için sayıları ikişer ikişer denemek, yalnızca sonuçları değil çarpanları da düşünmek gerekir. Bu petekte bulabilir misiniz?

Bir de tablonun büyük sayılarıyla, biraz daha zor olanı:

Bu bulmacalar için bir ipucu: aranan sayı genellikle en büyüklerden biridir. Onu küçük sayılara bölmeyi deneyin ve hangisiyle kalansız bölündüğüne bakın.

Beequation Kids’teki Çarpım Bahçesi, tıpkı 2. sınıf gibi 2’den 5’e kadar çarpanlarla başlar ve seviye seviye zorlaşır; süre tutulmaz, çocuk takıldığında Arı Indie ipucu verir. Üst seviyelerde çarpanlar 20’ye kadar çıkar; bunlar meraklı çocuklar için bir ek, okulun beklentisi 10 × 10’dur. Çarpım bulmacalarını tarayıcıda ücretsiz de deneyebilirsiniz. Öğretmenseniz yazdırılabilir bulmaca paketimizde 2’den 6’ya kadar çarpım tablolarıyla hazırlanmış on iki petek bulmacası ve cevap anahtarı var; paket İngilizce, ama bulmacalar yalnızca sayılardan oluşuyor.

Kısa cevaplar

Öğrenmeye devam edin