Öğren › Sınıflar › 6. sınıf

Sınıf rehberi

6. sınıf matematik: çocuğunuz neler öğreniyor? (11–12 yaş)

6. sınıf, 11–12 yaşındaki çocukların sınıfıdır: 2026-2027 ders yılında bu sınıftakilerin çoğu 2015 doğumlu. Ortaokulun ikinci yılıdır. Çocuklar yeni okula, her derse ayrı bir öğretmenin girmesine ve yazılı sınavlara 5. sınıfta alıştı; bu yıl matematik dersine yine haftada 5 saat bir matematik öğretmeni giriyor. 2026-2027’de 6. sınıflar yeni Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli programıyla okuyor. Bu yılın bir özelliği daha var: Türkiye’deki bütün 6. sınıflar matematikten aynı gün aynı sınava girer. Bu ülke geneli ortak yazılı sınav 2026-2027’de 11 Kasım 2026’da yapılacak.

6. sınıfta neler üzerinde çalışılıyor?

5. sınıfta çocuklar kesirlerin farklı yazılışlarını tanıdı: ½’nin 0,5 ve %50 olarak da yazılabileceğini gördüler, işlem önceliğini öğrendiler. 6. sınıfta sıra bu yazılışlarla gerçekten hesap yapmakta. Kesirler, ondalık gösterimler ve yüzdelerle dört işlem gerektiren problemler, yılın ana eksenlerinden biri. Yanına iki yeni konu ekleniyor: sayıları yapı taşlarına ayıran çarpanlar ve katlar (bölünebilme kuralları, asal sayılar) ve harflerle düşünmenin ilk adımı olan cebirsel ifadeler.

Geometride çocuklar artık şekilleri tanımakla kalmıyor, ölçüp hesaplıyor: paralelkenarın ve üçgenin alanını buluyor, çemberin uzunluğuyla çapı arasındaki ilişkiyi, yani π sayısını keşfediyor. Veri tarafında bir grup veriyi tek bir sayıyla özetlemeyi öğreniyor: aritmetik ortalama, ortanca ve tepe değer. Tam sayılar (negatif sayılar) ve oran-orantı ise bu yıl yok; ikisi de 7. sınıfın konusu.

Öğretim programı ne diyor?

6. sınıf matematiği, Talim ve Terbiye Kurulunun hazırladığı Ortaokul Matematik Dersi Öğretim Programı’nı izler. Program altı temadan oluşur: Sayılar ve Nicelikler, İşlemlerle Cebirsel Düşünme ve Değişimler, Geometrik Şekiller, Geometrik Nicelikler, İstatistiksel Araştırma Süreci ve Veriden Olasılığa. Program bütün Türkiye’de aynıdır; ama konuların hangi sırayla işleneceği ve her birine ne kadar zaman ayrılacağı okuldan okula biraz değişebilir. Aşağıda konuları sitemizdeki konu rehberlerine göre grupladık; her başlık o konunun ayrıntılı rehberine gider. Çocuğunuzun defteri başka bir sırayla ilerliyorsa öğretmenin planını izleyin.

Çarpanlar ve katlar

• Bir sayının çarpanlarını (bölenlerini) ve katlarını bulmak: 24’ün çarpanları 1, 2, 3, 4, 6, 8, 12 ve 24’tür; 6’nın katları 6, 12, 18, 24, 30… diye sürer.
• Bölünebilme kuralları: bir sayının 2, 3, 4, 5, 6, 9 ya da 10’a kalansız bölünüp bölünmediğini, bölme işlemi yapmadan anlamak (aşağıdaki tabloya bakın).
• Asal sayılar: 1’den büyük olup yalnızca 1’e ve kendisine bölünen sayılar. 30’a kadar olanlar 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23 ve 29’dur. 1 asal sayı değildir; çift olan asal sayı ise yalnızca 2’dir.
• Bir sayıyı asal çarpanlarına ayırmak: 60 = 2 × 2 × 3 × 5.
• Ortak kat içeren problemler: “Zeynep 6 günde bir, Kerem 8 günde bir kütüphaneye gidiyor. Bugün ikisi de oradaydı. Önümüzdeki 60 gün içinde hangi günlerde yine karşılaşırlar?” 6 ile 8’in 60’a kadar olan ortak katları 24 ve 48 olduğu için 24 ve 48 gün sonra karşılaşırlar.
• Ortak bölen içeren problemler: 18 elma ile 24 armut, hiç meyve artmadan ve her tabakta aynı sayıda elma ile aynı sayıda armut olacak şekilde tabaklara bölüştürülecek. 18 ile 24’ün ortak bölenleri 1, 2, 3 ve 6 olduğu için 1, 2, 3 ya da 6 tabak kullanılabilir.

Asal çarpanlara ayırırken sınıfta genellikle iki yol görürsünüz: çarpan ağacı ya da aşağıdaki gibi dikey bir çizgiyle art arda bölme. İkincisinde sayı her adımda bölünebildiği en küçük asal sayıya bölünür; bölen asal sayı çizginin sağına, bölüm ise alta yazılır. Alta 1 gelince durulur ve çizginin sağındaki sayılar sayının asal çarpanlarıdır.

Kendi okul yıllarınızdan EBOB ve EKOK’u hatırlıyor olabilirsiniz. Yeni programda bu kavramlar 6. sınıfta yer almıyor: Çocuklar ortak katları ve ortak bölenleri listeleyerek problem çözüyor, EBOB ve EKOK ileriki sınıflara kalıyor.

Kesirler

• Kesrin aslında bir bölme olduğunu görmek: 3 pide 4 kişiye eşit paylaştırılırsa her kişiye ¾ pide düşer, çünkü ¾ = 3 ÷ 4. Payı paydaya bölerek ondalık gösterime de geçilir: ¾ = 0,75 ve ⅜ = 3 ÷ 8 = 0,375.
• Paydaları farklı kesirlerle toplama ve çıkarma. Önce kesirler genişletilerek paydalar eşitlenir: ⅔ + ¼ = ⁸⁄₁₂ + ³⁄₁₂ = ¹¹⁄₁₂. Tam sayılı kesirlerde de aynı yol izlenir: 2½ − 1⅓ = 2³⁄₆ − 1²⁄₆ = 1⅙.
• Kesirlerle çarpma ve bölme: 36’nın ⅔’si 24’tür (36 ÷ 3 = 12, 12 × 2 = 24). Yarım su bardağının dörtte üçü ⅜ su bardağıdır (½ × ¾ = ⅜). 3 simitte 6 yarım simit vardır (3 ÷ ½ = 6).
• Problemler: “Elif harçlığının beşte ikisiyle kitap, dörtte biriyle defter aldı. Harçlığının kaçta kaçı kaldı?” ⅖ + ¼ = ⁸⁄₂₀ + ⁵⁄₂₀ = ¹³⁄₂₀ harcandı, geriye ⁷⁄₂₀ kaldı. Harçlık 400 TL ise kalan para 400 ÷ 20 × 7 = 140 TL’dir.

Ondalık sayılar ve yüzdeler

• Ondalık gösterimde basamak değeri, kesirler üzerinden: 3,46 = 3 + ⁴⁄₁₀ + ⁶⁄₁₀₀ ve okunuşu “üç tam yüzde kırk altı”. Virgülün sağındaki basamaklar onda birler, yüzde birler ve binde birler basamağıdır.
• Ondalık gösterimleri karşılaştırma ve sıralama: 0,5 > 0,45, çünkü 0,5 = 0,50 ve 50 yüzde bir, 45 yüzde birden fazladır.
• Ondalık gösterimlerle dört işlem. Toplama ve çıkarmada virgüller alt alta gelecek şekilde yazılır: 12,5 + 3,75 = 16,25 ve 20 − 7,35 = 12,65. Çarpmada virgül yokmuş gibi çarpılır, sonra çarpanlardaki ondalık basamak sayısı kadar basamak virgülle ayrılır: 0,36 × 7 = 2,52 ve 1,5 × 0,4 = 0,60 = 0,6. Bölmede de bölüm ondalık gösterimle yazılabilir: 9 ÷ 4 = 2,25.
• 10, 100 ve 1000 ile kısa yoldan çarpma ve bölme: 3,27 × 100 = 327 ve 4,5 ÷ 100 = 0,045.
• Yüzde problemleri: 360’ın %15’i 54’tür (%10’u 36, %5’i 18; 36 + 18 = 54). 850 TL’lik bir montta %20 indirim varsa %10’u 85 TL, %20’si 170 TL eder; mont 850 − 170 = 680 TL’ye düşer.
• Aynı sayının üç yazılışı: ⅕ = 0,2 = %20 ve ¾ = 0,75 = %75.

Programda bu problemler alışveriş, bütçe planlama ya da bir yardım kampanyası gibi günlük hayattan durumlarla çalışılıyor. Yüzde işaretinin sayının önüne yazıldığını unutmayın: %25 doğru, “25%” yanlış.

Örüntüler ve cebir

• Günlük hayattaki durumları cebirsel ifadelerle yazmak. Bir paket kalemde kaç kalem olduğunu bilmiyorsak bu sayıya k diyebiliriz: 3 paket ve 2 kalem daha 3 × k + 2, kısaca 3k + 2 kalem eder. Çınar’ın d tane bilyesi varsa ve 4’ünü kaybederse geriye d − 4 bilye kalır.
• Harfin yerine sayı koyarak ifadenin değerini bulmak: bir pakette 12 kalem varsa (k = 12) 3k + 2 = 3 × 12 + 2 = 38 kalem.
• Örüntülerin kuralını harfle yazmak: 4, 7, 10, 13… örüntüsü 3’er artar ve kuralı 3n + 1’dir. Yani 10. terim 3 × 10 + 1 = 31 olur.
• Cebirsel ifadeler içeren algoritmalar: “Bir sayı seç, 2 ile çarp, 5 ekle” gibi adımları akış şemasıyla göstermek ve sonucu 2n + 5 olarak yazmak.

Denklem kurup çözmek bu yıl yok; o da oran-orantı gibi 7. sınıfta gelir.

Ölçme

• Uzunluk ölçme birimleri arasında, ondalık gösterim kullanarak dönüşüm yapmak: 2,5 m = 250 cm, 1,2 km = 1200 m ve 35 mm = 3,5 cm.
• Alan ölçme birimleri (cm², m² gibi). Dikkat: 1 m² = 10 000 cm² eder, 100 cm² değil; çünkü 1 m²’lik bir kare 100 cm’ye 100 cm’dir.
• Paralelkenarın alanı: taban × yükseklik. Tabanı 8 cm, yüksekliği 5 cm olan bir paralelkenarın alanı 8 × 5 = 40 cm²’dir. Yükseklik eğik kenar değil, tabana dik olarak ölçülen uzaklıktır.
• Üçgenin alanı: (taban × yükseklik) ÷ 2. Tabanı 6 cm, yüksekliği 4 cm olan bir üçgenin alanı 6 × 4 ÷ 2 = 12 cm²’dir.
• Çemberin uzunluğunun çapına bölümü her çemberde aynıdır, yaklaşık 3,14. Bu sayıya π (pi) denir. Çapı 10 cm olan bir çemberin uzunluğu yaklaşık 3,14 × 10 = 31,4 cm’dir.
• Merkez açı ve gördüğü yay: köşesi çemberin merkezinde olan 90°’lik bir açı, çemberin dörtte birini ayırır.

Geometrik şekiller

• İki paralel doğruyu bir doğru kestiğinde oluşan açılar: yöndeş açılar, iç ters açılar ve dış ters açılar birbirine eşittir. Açılardan biri 65° ise yöndeşi de 65°’dir; onunla aynı doğru üzerinde yan yana duran komşu açı ise 180° − 65° = 115°’dir.
• Dörtgenler: yamuk, paralelkenar, eşkenar dörtgen, dikdörtgen ve kare; kenarlarının, açılarının ve köşegenlerinin özellikleri. Örneğin paralelkenarın karşılıklı kenarları paralel ve eşittir, dikdörtgenin köşegenleri eşit uzunluktadır, eşkenar dörtgenin köşegenleri birbirini dik keser.
• Bir dörtgenin iç açılarının toplamı 360°’dir: üç açısı 80°, 95° ve 110° olan bir dörtgenin dördüncü açısı 360° − 285° = 75°’dir.

Veri ve grafikler

• Sayılarla ifade edilen verileri toplamak ve kök-yaprak gösterimiyle düzenlemek. 12, 15, 21, 23, 23, 28, 34 ve 36 verilerinde onlar basamağı “kök”, birler basamağı “yaprak” olur: 1 | 2 5, 2 | 1 3 3 8 ve 3 | 4 6.
• Bir veri grubunu tek bir sayıyla özetlemek. Zeynep bir hafta boyunca her gün kaç dakika kitap okuduğunu yazmış: 20, 35, 25, 40, 25, 30, 28. Aritmetik ortalama: toplam 203 dakika, 203 ÷ 7 = 29 dakika. Ortanca: veriler küçükten büyüğe sıralanınca (20, 25, 25, 28, 30, 35, 40) tam ortada kalan değer, 28. Tepe değer: en sık görülen değer, 25.
• Deneysel olasılık: bir deneyi tekrar tekrar yapıp sonuçları saymak. Bir zar 60 kez atılır ve 12 kez 6 gelirse, 6 gelmesinin deneysel olasılığı ¹²⁄₆₀, yani ⅕ olur. Atış sayısı arttıkça tahmin daha güvenilir hâle gelir.

Zihinden işlem

Bu yaşta zihinden işlem, sayıların özelliklerini kullanmak demek: 25 ile çarpmak için 100 ile çarpıp 4’e bölmek (36 × 25 = 3600 ÷ 4 = 900), bir sayının %10’unu bulup oradan %5’e ve %20’ye geçmek, 0,5 ile çarpmanın yarısını almak olduğunu bilmek (48 × 0,5 = 24) ya da bölünebilme kurallarıyla bir sayının bölünüp bölünmediğini bir bakışta söylemek. Daha fazlası zihinden işlem stratejileri rehberimizde.

6. sınıfın sonunda çoğu çocuk…

• bir sayının çarpanlarını ve katlarını bulabilir, 2, 3, 4, 5, 6, 9 ve 10 ile bölünebilme kurallarını kullanabilir
• 30’a kadar olan asal sayıları tanır ve 60 = 2 × 2 × 3 × 5 gibi bir sayıyı asal çarpanlarına ayırabilir
• ortak kat ve ortak bölen gerektiren problemleri listeleyerek çözebilir
• paydaları farklı kesirleri toplayıp çıkarabilir, kesirlerle çarpma ve bölme yapabilir
• ondalık gösterimde her basamağın değerini söyleyebilir ve ondalık sayılarla dört işlem yapabilir
• kesir, ondalık ve yüzde gösterimleri arasında geçiş yapabilir: ⅜ = 0,375 ve ¾ = %75
• bir çokluğun yüzdesini bulabilir: 360’ın %15’i 54’tür
• bir durumu 3k + 2 gibi bir cebirsel ifadeyle yazabilir ve harfin yerine sayı koyarak değerini bulabilir
• paralelkenarın ve üçgenin alanını hesaplayabilir, m² ile cm² arasındaki ilişkiyi bilir
• π’nin ne anlama geldiğini açıklayabilir ve paralel doğrularla oluşan açıları bulabilir
• bir veri grubunun aritmetik ortalamasını, ortancasını ve tepe değerini bulabilir

Anahtar kavramlar

6. sınıfta sınavlar ve ülke geneli ortak yazılı

5. sınıfta olduğu gibi 6. sınıfta da matematik notu yazılı sınavlardan, derse katılımdan ve projelerden oluşur. Hepsi 100 üzerinden puanlanır; matematikte başarılı sayılmak için 50 puan gerekir. Yazılıları okul ve öğretmen hazırlar, tarihleri önceden duyurulur. Puanları e-Okul’dan takip edebilirsiniz.

6. sınıfı diğer yıllardan ayıran, matematikteki ülke geneli ortak yazılı sınavdır. Bilmeniz gerekenler:

• Herkese aynı sınav. Türkiye’deki bütün 6. sınıf öğrencileri aynı gün, aynı sorularla matematik sınavına girer.
• Tarih. 2026-2027’de matematik ortak yazılısı 11 Kasım 2026 Çarşamba günü yapılacak. MEB’in takviminde bu sınav, birinci dönemin birinci matematik yazılısı olarak geçiyor. Puanının döneme nasıl yansıyacağını matematik öğretmeninden öğrenebilirsiniz.
• Açık uçlu sorular. Çocuk şıklardan birini işaretlemez, çözümünü kendisi yazar. Bu yüzden çözüm yolunu adım adım yazabilmek önemli.
• Konular ve değerlendirme. Sınavın hangi konuları kapsayacağını ve nasıl değerlendirileceğini en doğru matematik öğretmeni söyler; okulun duyurularını da takip edin.
• Sıralama yok. Sonuç listesi yayımlanmaz; okullar ya da sınıflar arasında karşılaştırma yapılmaz.
• Türkçe dersinde de var. 6. sınıflar Türkçeden de ortak yazılıya girer; 2026-2027’de bu sınav 8 Haziran 2027’de.

Takvimin tamamı MEB’in duyurusunda. Kısacası ortak yazılı bir seçme sınavı değil; dönemin yazılılarından biri olarak yapılan ve herkes için aynı olan bir sınav. Liselere geçişteki LGS ise 8. sınıfın sonunda; arada iki yıldan fazla zaman var. Şimdiden yığınla test çözdürmek ya da çocuğu deneme sınavlarına koşturmak gerekmiyor. Bu yaşta en iyi hazırlık, konuları anlayarak çalışmak ve çözümü yazmaya alışmak. Ayrıntıları matematikte sınavlar ve değerlendirme rehberimizde bulabilirsiniz.

Evde nasıl destek olabilirsiniz?

• Az ama her gün. Günde birkaç işlem (bir kesir toplaması, bir ondalık çarpması, bir yüzde sorusu) yöntemleri taze tutar ve hafta sonu bir oturuşta yapılan uzun bir çalışmadan daha çok işe yarar.
• Alışverişte yüzde. İndirim etiketleri gerçek yüzde problemleridir: “400 TL’lik ayakkabıda %30 indirim var. Kaç liraya düşer?” (%10’u 40 TL, %30’u 120 TL; 400 − 120 = 280 TL.) Market fişindeki KDV satırına birlikte bakmak da güzel bir sohbet konusu. Daha fazla fikir paralarımız rehberimizde.
• Mutfakta kesir. Tarifi yarıya indirin: “Tarifte ¾ su bardağı şeker var. Yarısı ne kadar eder?” (⅜ su bardağı.) Ya da: “Tepsideki baklavanın dörtte birini misafirlere ayırdık, kalanın yarısını yedik. Tepsinin ne kadarı kaldı?” (Sekizde üçü.)
• Plakalarla bölünebilme. Yolda ya da otoparkta araç plakalarındaki sayılara bakın: “Bu sayı 3’e bölünür mü? Ya 9’a?” Rakamları toplamak yeter; doğru cevabı ilk söyleyen puanı alır.
• Ortalama her yerde. Bir haftanın hava sıcaklıkları, maç skorları ya da kitap okuma süreleri: ortalamasını, ortancasını ve tepe değerini birlikte bulun. Sıcaklık seçerken sıfırın altındaki günleri şimdilik dışarıda bırakın; negatif sayılar 7. sınıfta gelecek.
• Çözümü yazdırın. Sonucu söylemesi yetmesin; “Verilenler, İstenen, Çözüm” düzeninde kısa kısa yazsın. Açık uçlu yazılılarda bu alışkanlık çok işe yarar.
• Sakin kalın. Sınavdan önceki akşam geç saatlere kadar çalışmak yerine iyi bir uyku, güzel bir kahvaltı ve “Elinden geleni yapman yeter” demek çok daha etkilidir.

Günlük hayattan daha fazla fikir için günlük hayatta matematik rehberimize göz atabilirsiniz.

6. sınıf için ücretsiz çalışma kâğıtları

Evde ya da sınıfta alıştırma yapmak için yazdırın. Her çalışma kâğıdının ikinci sayfasında cevap anahtarı var.

Denk kesirler5. sınıf, 6. sınıf · Eksik pay ya da paydayı bulPDF indir

Onda birler ve yüzde birler5. sınıf, 6. sınıf · Kesirleri ondalık gösterimle yazPDF indir

Bir çokluğun yüzdesi5. sınıf, 6. sınıf · %10, %25, %50 ve daha fazlasıPDF indir

Kısa cevaplar

Öğrenmeye devam edin