Öğren › Veliler › Sınavlar ve değerlendirme

Veliler için

Okulda matematik nasıl değerlendirilir? Sınavlar ve raporlar

Çocuğunuzun okulda kaç matematik sınavına gireceğini merak ediyorsanız önce iyi haberi verelim: İlkokulda ulusal bir sınav yok, sayısal not da verilmiyor. Çocuğunuzu en yakından tanıyan kişilerden biri olan sınıf öğretmeni, onun matematikte nasıl ilerlediğini sınıfta, gün gün izliyor. Yazılı sınavlar ortaokulla, yani 5. sınıfta başlıyor. Anasınıfından 6. sınıfa kadar, ülkedeki bütün öğrencilerin aynı gün girdiği tek matematik sınavı da 6. sınıftaki ortak yazılı sınavdır. Bu rehberde her sınıfta neler olduğunu, sonuçların ne anlama geldiğini ve çocuğunuza baskı yapmadan nasıl destek olabileceğinizi anlatıyoruz.

Anasınıfında sınav yok

Anasınıfı zorunlu değil; gidenler için de sınav ya da not yok. Öğretmen çocukları oyun ve etkinlikler sırasında gözlemler: 20’ye kadar ritmik sayabiliyor mu, 5’e kadar nesneyi saymadan, bir bakışta söyleyebiliyor mu, temel geometrik şekilleri tanıyor mu? Hazırlanılacak bir şey yok; merak ettiklerinizi öğretmenle konuşmanız yeterli. Bu yıl matematikte genellikle neler yapıldığını anasınıfı sayfamızda bulabilirsiniz.

İlkokulda not yerine gözlem

1. sınıftan 4. sınıfa kadar matematikte sınav notu verilmez. Yönetmeliğe göre ilkokulda öğrencinin gelişimi gözlem, etkinlikler ve oyun temelli değerlendirmelerle izlenir. Sınıf öğretmeni çocuğunuzun derste nasıl düşündüğünü ve bunu ne kadar açıklayabildiğini, sorulara nasıl cevap verdiğini, defterini ve çalışma kâğıtlarını bir arada değerlendirir. Bazı öğretmenler bir konunun sonunda kısa bir çalışma da yaptırır. Bu tür çalışmalar öğretmenin kimin nerede desteğe ihtiyaç duyduğunu görmesine yarar; karneye puan olarak yazılmaz.

“Çok iyi”den “geliştirilmeli”ye: dört ifade

İlkokulda dersler puanla değil, dört ifadeyle değerlendirilir. Kabaca şu anlama gelirler:

• Çok iyi: Bu dersin beklentilerini rahatlıkla karşılıyor.
• İyi: Beklentileri büyük ölçüde karşılıyor.
• Yeterli: Temel beklentileri karşılıyor; bazı konularda biraz daha pekiştirmeye ihtiyacı olabilir.
• Geliştirilmeli: Bu derste daha fazla desteğe ihtiyacı var. Bir başarısızlık damgası değil, neye çalışılacağını zamanında gösteren bir işarettir.

Karne mi, Gelişim Raporu mu?

Değerlendirme her dönemin sonunda, yani ocakta yarıyıl tatilinden önce ve haziran sonunda ailelere ulaşır. Uzun yıllar bu belge karneydi. 2024-2025 eğitim öğretim yılından itibaren ilkokulda karnenin yerini Gelişim Raporu alıyor: Uygulama 1. sınıfla başladı ve her yıl bir üst sınıfa geçiyor; Gelişim Raporu alan sınıflara ayrıca karne verilmiyor. Uygulamanın henüz ulaşmadığı sınıflar karne almaya devam ediyor. Çocuğunuzun sınıfında hangisinin verileceğini sınıf öğretmeninden öğrenebilirsiniz.

Hangisi olursa olsun, tek bir ifade size her şeyi anlatmaz. Öğretmenin veli toplantısında ya da yüz yüze bir görüşmede anlattıkları çok daha fazlasını söyler. Devamsızlık gibi bilgileri de e-Okul Veli Bilgilendirme Sistemi’nden takip edebilirsiniz.

İlkokulda sınıf tekrarı

İlkokulda esas olan, öğrencinin sınıf tekrarı yapmamasıdır. Okul, sınıf tekrarının yararlı olabileceğini düşündüğü bir öğrencinin durumunu mayıs ayında veliye bildirir; sınıf tekrarı ancak velinin isteğiyle olur ve ilkokul boyunca yalnızca bir kez yapılabilir. Yani matematikte “geliştirilmeli” görmek, çocuğunuzun sınıfta kalacağı anlamına gelmez. Okulun ve sizin birlikte üzerinde duracağınız bir konu olduğunu gösterir.

BİLSEM tanılama (1.–3. sınıf)

Bilim ve Sanat Merkezleri (BİLSEM), özel yetenekli öğrencilere okul saatleri dışında ek programlar sunar. Bu merkezlere öğrenci seçmek için yapılan tanılama süreci bir okul sınavı değildir ve isteğe bağlıdır. Hangi sınıfların katılacağı her yıl yayımlanan kılavuzla belirlenir; 2025-2026’da 1., 2. ve 3. sınıflar katıldı.

• Süreci sınıf öğretmeni başlatır: Gözlemlerine dayanarak özel yetenekli olabileceğini düşündüğü öğrencileri aday gösterir.
• Aday gösterilen çocuklar önce tabletle yapılan bir grup taramasına katılır (2025-2026’da aralık ile şubat arasında).
• Bu aşamada başarılı olan çocuklar bahar aylarında bireysel değerlendirmeye çağrılır (2025-2026’da nisan ile haziran arasında).
• Değerlendirme genel yetenek, resim ve müzik alanlarında yapılır; bir matematik sınavı değildir.

Okulda öğrenilenleri ölçmediği için ders çalışarak hazırlanılacak bir konu listesi de yoktur. Çocuğunuz aday gösterilmediyse bu, matematikte iyi olmadığı anlamına gelmez.

4. sınıfta ABİDE ve TIMSS

Bazı yıllarda, örneklem olarak seçilen okullarda 4. sınıf öğrencileri ulusal ya da uluslararası izleme çalışmalarına katılır. ABİDE (Akademik Becerilerin İzlenmesi ve Değerlendirilmesi), MEB’in Türkçe, matematik ve fen bilimlerinde öğrencilerin becerilerini izlediği bir çalışmadır ve açık uçlu sorular da içerir. TIMSS ise matematik ve fen alanında uluslararası bir çalışmadır. İkisi de eğitim sisteminin fotoğrafını çeker: Çocuğa ayrı bir sonuç verilmez, karneye yansımaz, hazırlık gerektirmez.

Ortaokulda yazılılar başlıyor (5. ve 6. sınıf)

5. sınıfta çocuğunuz ortaokula geçer. Matematik dersine artık sınıf öğretmeni değil, bir matematik öğretmeni girer ve değerlendirme de değişir. Matematik notu yazılı sınavlardan, derse katılımdan ve projelerden oluşur. Hepsi 100 üzerinden puanlanır; matematikte başarılı sayılmak için gereken puan 50’dir. Matematikte genellikle her dönem iki yazılı yapılır ve tarihleri önceden duyurulur. Ortaokul yazılılarında çocuğun çözüm yolunu yazdığı açık uçlu sorular sıkça yer alır.

Puanları e-Okul’dan takip edebilirsiniz. Ortaokulda da 2025-2026’dan itibaren, 5. sınıftan başlayarak, karnenin yanında bir Gelişim Raporu veriliyor. İlk yazılılar çoğu çocuk için bir alışma dönemidir; ilkokulda hiç puan görmemiş bir çocuğun ilk puanı beklediğinizden düşük gelirse telaşlanmayın. Önce matematik öğretmeniyle konuşun.

6. sınıfta ülke geneli ortak yazılı sınav

6. sınıfta matematikten, Türkiye’deki bütün 6. sınıf öğrencilerinin aynı gün aynı sorularla girdiği bir sınav yapılır: ülke geneli ortak yazılı sınav. Bilmeniz gerekenler:

• 2026-2027’de matematik ortak yazılısı 11 Kasım 2026’da. Takvimde birinci dönemin birinci yazılısı olarak yer alıyor; yani ayrı bir sınav günü eklenmiyor, okul yazılılarından birinin yerine yapılıyor. Hangi konuları kapsayacağını ve notun nasıl değerlendirileceğini matematik öğretmeninden öğrenebilirsiniz.
• Sorular açık uçludur: Çocuk şıklardan birini işaretlemez, çözümünü kendisi yazar.
• 2025-2026’da sınav süresi 40 dakikaydı; 2026-2027’nin süresi henüz açıklanmadı.
• Sonuçlarla okullar ya da sınıflar arasında karşılaştırma yapılmaz, sıralama listesi yayımlanmaz.
• 6. sınıflar Türkçeden de ortak yazılıya girer; 2026-2027’de bu sınav 8 Haziran 2027’de.

Türkiye’de olmayan sınavlar

İnternette ve sosyal medyada sınavlarla ilgili pek çok bilgi dolaşıyor; bunların bir kısmı başka ülkelere ya da eski uygulamalara ait. Türkiye’de, bu sitede anlattığımız yıllarda:

• Anasınıfında sınav yok.
• İlkokulda ulusal bir sınav yok; 1.–4. sınıfta sayısal not da verilmiyor.
• Çarpım tablosu için resmî bir sınav yok. Çarpım tablosu 2. sınıfta 5’e kadar, 3. sınıfta 10 × 10’a kadar sınıfta öğreniliyor; çocuğun tabloyu bilip bilmediğini öğretmen sınıfta izliyor. Oyunlarla çalışmak için çarpım tablosu rehberimize göz atabilirsiniz.
• Ortaokula geçmek için sınav yok. Çocuklar 4. sınıftan sonra adreslerine göre bağlı oldukları ortaokula geçer.
• LGS henüz çok uzakta. Liselere Geçiş Sistemi’nin merkezi sınavı 8. sınıfın sonunda, haziranda yapılır ve yalnızca sınavla öğrenci alan liselere yerleşmek için kullanılır. İlkokul yıllarında LGS’yi düşünmenize gerek yok; bu yaşta en iyi hazırlık, konuları sağlam öğrenmektir.

Telaşa kapılmadan nasıl destek olunur?

• Sakin kalın. Çocuklar sınav karşısında sizin tepkinize bakar. Bir yazılıyı okulun olağan bir parçası gibi karşılarsanız onlar da öyle karşılar.
• Az ama sık, yıl boyunca. Sınavdan önceki hafta yüklenmek yerine her gün birkaç dakika çalışın. 10’a tamamlama, çarpım tablosu ve zihinden işlem her sınavda işe yarar.
• Puanı değil, emeği konuşun. “Ne kadar çalıştığını gördüm, seninle gurur duyuyorum” demek, “Bu dönem kaç alacaksın?” diye sormaktan çok daha fazla işe yarar.
• Karneyi ya da raporu birlikte okuyun. Önce iyi giden şeylerden başlayın, sonra birlikte üzerinde çalışılacak tek bir şey seçin.
• Test kitabı yarışına girmeyin. Bir arkadaşının üç soru bankası bitirmiş olması, çocuğunuzun da öyle yapması gerektiği anlamına gelmez. Birlikte konuşarak çözülen birkaç problem çoğu zaman daha çok şey öğretir.
• Temel ihtiyaçlara dikkat edin. İyi bir uyku, kahvaltı ve oyuna zaman kalması, son dakikada çözülen bir deneme sınavından daha önemlidir.
• Kaygının işaretlerini fark edin. Karın ağrısı, uyku sorunları ya da “Sınavda kesin kötü yapacağım” gibi sözler, çocuğunuzla ve öğretmeniyle konuşmanın zamanı geldiğini gösterir; okulun rehber öğretmeni de yardımcı olabilir. “Ben matematikte kötüyüm” diyen çocuk rehberimizde başka öneriler de bulabilirsiniz.

Kısa cevaplar

Resmî kaynakları okumak isterseniz: İlkokul ve ortaokulda değerlendirme ve sınıf tekrarı, MEB Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği’nde (özellikle 20. ve 31. maddeler) yer alıyor. 2026-2027 ortak yazılı sınav takvimini de MEB’in duyurusunda bulabilirsiniz.

Öğrenmeye devam edin